Oris: czerwone wahadło z Hölstein i 120 lat szwajcarskiej niezależności

Są marki zegarkowe, które istnieją po to, by imponować ceną i statusem. Oris istnieje po to, by sprawiać radość. Przez ponad 120 lat ta niezależna szwajcarska manufaktura konsekwentnie trzyma się jasnej filozofii: tworzy wyłącznie zegarki mechaniczne, oferuje rdzenną szwajcarską jakość i zachowuje przy tym rozsądne ceny. W świecie, w którym kolejne tradycyjne domy zegarmistrzowskie są wchłaniane przez wielkie korporacje, Oris wciąż idzie własną drogą (zgodnie ze swoim słynnym mottem „Go Your Own Way”). Z Hölstein, małego miasteczka w dolinie Waldenburg, trafia wprost na nadgarstki entuzjastów na całym świecie. I robi to z niezwykłą klasą.

Hölstein, 1904 – wszystko zaczęło się od strumienia

Paul Cattin i Georges Christian nie planowali rewolucji. Kupili po prostu zamkniętą fabrykę zegarków w szwajcarskim Hölstein i 1 czerwca 1904 roku podpisali umowę z miejscowym burmistrzem. Swoją firmę nazwali Oris – od nazwy pobliskiego potoku. To był skromny, lokalny początek. Żadnych wielkich manifestów, żadnych inwestorów z Genewy. Tylko dwóch rzemieślników, jeden budynek i przekonanie, że zegarki warto robić dobrze.

Marka rosła jednak w zawrotnym tempie. Już w 1911 roku Oris był największym pracodawcą w regionie, zatrudniającym ponad 300 osób. Firma budowała kolejne zakłady oraz domy dla swoich pracowników, stając się jednym z pionierów w Szwajcarii pod względem równego traktowania kobiet i mężczyzn w miejscu pracy. Pod koniec lat 60. XX wieku Oris wchodził już do grona dziesięciu największych producentów zegarków na świecie, produkując 1,2 miliona sztuk rocznie. Posiadał własny park maszynowy i co roku szkolił kilkudziesięciu młodych zegarmistrzów oraz inżynierów.

Na drodze do sukcesu nie brakowało jednak poważnych przeszkód. W 1934 roku szwajcarski rząd wprowadził tzw. „Statut Zegarkowy” (Watch Statute). Prawo, które miało chronić rynek, w praktyce zamroziło rozwój technologiczny, zabraniając markom wdrażania nowych rozwiązań bez zgody urzędników. Dla Orisa oznaczało to dekady blokady – firma latami nie mogła stosować nowoczesnych wychwytów ani systemów antywstrząsowych, podczas gdy starsza konkurencja rozwijała się w najlepsze. Dopiero w 1966 roku, po dziesięciu latach batalii prawnej prowadzonej przez dr. Rolfa Portmanna, statut uchylono. Oris natychmiast udowodnił swój potencjał – zaprezentowany dwa lata później manufakturowy kaliber 652 otrzymał pełny certyfikat chronometru wydany przez Obserwatorium Astronomiczne w Neuchâtel.

Wkrótce potem nadszedł kryzys kwarcowy. Tanie zegarki elektroniczne z Azji zalały rynek i doprowadziły do upadku dziesiątek szwajcarskich marek. Oris drastycznie zmniejszył zatrudnienie i stracił niezależność, trafiając do struktur holdingu ASUAG (późniejszej Swatch Group). Przełom nastąpił w 1982 roku. Rolf Portmann i Ulrich W. Herzog przeprowadzili wykup menedżerski i podjęli odważną decyzję, która do dziś definiuje markę: Oris całkowicie zrezygnował z kwarcowych mechanizmów na rzecz wyłącznie tradycyjnej mechaniki. Pod prąd, wbrew rynkowym trendom i prognozom analityków. Czas pokazał, że mieli absolutną rację.

Czerwony rotor – manifest w metalu

Większość zegarków automatycznych marki Oris kryje pod przeszklonym deklem charakterystyczny, czerwony wahnik (rotor). Obraca się przy każdym ruchu nadgarstka, naciągając sprężynę napędową. Od 2002 roku jest on prawnie zastrzeżonym znakiem towarowym firmy. Czerwony rotor to jednak przede wszystkim symbol obietnicy: tworzenia funkcjonalnych, świetnie zaprojektowanych szwajcarskich zegarków mechanicznych w cenach, które nie rujnują portfela.

Ta filozofia przekłada się na konkretne osiągnięcia inżynieryjne. Zamiast polegać wyłącznie na gotowych rozwiązaniach od zewnętrznych dostawców, marka konsekwentnie inwestuje we własne mechanizmy. Zaprezentowany w 2020 roku Calibre 400 wyznaczył nowe standardy w swojej klasie: oferuje aż 5 dni rezerwy chodu, imponującą odporność na pola magnetyczne oraz 10-letnią gwarancję z zalecanym serwisem raz na dekadę. W świecie współczesnego zegarmistrzostwa taka deklaracja to rzadkość – to dowód ogromnego zaufania do jakości własnego produktu.

Warto też wspomnieć o wcześniejszym sukcesie: na 110. urodziny firmy (w 2014 roku) manufaktura pokazała ręcznie nakręcany Calibre 110 z niesamowitą, 10-dniową rezerwą chodu oraz autorskim, nieliniowym wskaźnikiem rezerwy chodu. To komplikacja, która pokazuje nie tylko ile energii zostało w sprężynie, ale też jak szybko ona ubywa w miarę rozwijania się bębna. Podobne innowacje w tym segmencie cenowym praktycznie się nie zdarzają.

Cztery światy Orisa

Kolekcja marki dzieli się na cztery główne linie: zegarki klasyczne (Culture), nurkowe (Diving), lotnicze (Aviation) oraz inspirowane sportami motorowymi (Motorsport). Każda z nich wydała na świat prawdziwe ikony.

Big Crown – ikona z kokpitu

Historia lotniczych zegarków Oris sięga 1938 roku, kiedy marka stworzyła pierwszy model dedykowany pilotom. Wyróżniała go nienaturalnie duża koronka – element kluczowy, gdy wskazówki trzeba było przestawić w grubych, skórzanych rękawicach w mroźnym kokpicie samolotu. Od tego detalu narodziła się kultowa linia Big Crown.

Przez dziesięciolecia seria ewoluowała, zachowując jednak surowe, militarne DNA. Matowe tarcze, wyraźne cyfry i charakterystyczna wskazówka z pointerem wskazującym datę na obwodzie tarczy to znaki rozpoznawcze tej kolekcji. Dziś te zegarki doskonale łączą styl vintage z codzienną elegancją. Technologicznym popisem tej linii stał się model Big Crown ProPilot Altimeter – pierwszy na świecie zegarek automatyczny wyposażony w czysto mechaniczny wysokościomierz, pozwalający pilotom i miłośnikom górskich wypraw odczytywać wysokość bezpośrednio z tarczy bez użycia grama elektroniki.

Aquis – król głębin

Aquis to współczesny fundament katalogu Orisa. To nowoczesne, rasowe i niezwykle wytrzymałe zegarki nurkowe (tzw. divery), które równie dobrze wyglądają pod pianką neoprenową na głębokości 300 metrów, jak i pod mankietem koszuli w miejskiej kawiarni. Ceramiczne bezele, masywne koperty oraz genialnie zaprojektowane bransolety to ich standard.

Największym inżynieryjnym majstersztykiem w tej rodzinie jest model Aquis Depth Gauge. Oris rozwiązał w nim problem, który przez lata spędzał sen z powiek zegarmistrzom: jak zmierzyć głębokość bez układów cyfrowych? Zastosowano genialne w swojej prostocie prawo fizyki (Boyle’a-Mariotte’a). W grubym szafirowym szkle wycięto specjalny kanalik, do którego przez otwór na godzinie 12 wpada woda. Pod wpływem ciśnienia woda wchodzi do kanalika, a styk powietrza i płynu wskazuje aktualną głębokość na specjalnej skali. Żadnych baterii, czujników ani kabli – czysta mechanika.

Divers Sixty-Five – nostalgia w nowoczesnym wydaniu

Lata 60. to złota era nurkowania rekreacyjnego, w której zegarek był kluczowym narzędziem bezpieczeństwa pod wodą. Projektowano je wtedy bezkompromisowo, stawiając na maksymalną czytelność. Linia Divers Sixty-Five to powrót do tamtej estetyki.

Zaokrąglone koperty, mocno wypukłe szkła (dziś szafirowe, dawniej pleksiglas) oraz tarcze pokryte luminescencyjną masą w odcieniu vintage idealnie oddają ducha epoki retro. Pod tą klasyczną powłoką kryją się jednak całkowicie współczesne, precyzyjne mechanizmy automatyczne oraz nowoczesne standardy wodoszczelności. To zegarek, który nie udaje na siłę antyku – ma po prostu ponadczasowy styl, obok którego trudno przejść obojętnie.

Zegarki z misją: „Change for the Better”

W pewnym momencie Oris uznał, że luksusowy przedmiot może nieść za sobą głębszy przekaz. Marka od lat angażuje się w ochronę środowiska i globalnych zasobów wodnych, unikając przy tym taniego marketingu ekologicznego (greenwashingu). Ich działania są konkretne i mierzalne, a limitowane edycje zegarków realnie finansują proekologiczne inicjatywy:

• Great Barrier Reef – edycje wspierające australijską fundację Resilient Reefs, walczącą o przetrwanie Wielkiej Rafy Koralowej.
• New York Harbor – zegarek, z którego dochód zasila projekt Billion Oyster Project, mający na celu odbudowę populacji ostryg i oczyszczenie wód wokół Nowego Jorku.
• Dat Watt – modele wspierające ochronę Morza Wattowego, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Co więcej, Oris regularnie publikuje raporty zrównoważonego rozwoju i jako jedna z pierwszych marek w branży uzyskał status firmy neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla. Ponadto organizuje globalne dni sprzątania planetarnych ekosystemów (Change for the Better Days), angażując lokalne społeczności na całym świecie.

120 lat niezależności

W 2024 roku Oris świętował 120. urodziny. Uroczysta gala? Może. Ale przede wszystkim kolejny rok w tym samym miejscu, z tym samym przekonaniem i tym samym czerwonym wahadłem pod koperty. 

W dzisiejszym przemyśle zegarmistrzowskim niezależność to luksus, na który stać niewielu. Oris udowadnia jednak, że można rosnąć, zachowując własną tożsamość. Bez zewnętrznych udziałowców, bez dyktatu wielkich korporacji i bez rezygnacji z uczciwych cen. Choć od 1904 roku świat zmienił się nie do poznania, potok Oris wciąż płynie przez Hölstein, a czerwony rotor niezmiennie odmierza czas ludziom, którzy wolą iść własną drogą.

Największy w Polsce wybór zegarków Oris znajdziesz w sklepach ZEGARKI.PL – oficjalnego dystrybutora marki Oris.

Zobacz naszą kolekcję zegarków Oris.